NASA-satellieten tonen de menselijke vingerafdruk op het water van de continenten; Braziliaans Hoogland bij de grootste verliezen
Een studie met meer dan 20 jaar GRACE-gegevens wijst 40 regio’s aan waar irrigatie, stuwmeren en landgebruik het opgeslagen water veranderden. In het Braziliaans Hoogland loopt het verlies op tot 24,3 gigaton per jaar.
RockGeo-redactie · Gepubliceerd op
Datum van de gebeurtenis: 20-10-2026 · Datum van de bron: 20-10-2026
Bronnen geraadpleegd op 25-10-2026, 13:37 GMT
NASA Earth Observatory/Michala Garrison, based on data from O’Neill et al. (2026) · NASA Images and Media Usage Guidelines (not copyrighted in the U.S.)
Het NASA Earth Observatory publiceerde op 20 oktober 2026 een wereldkaart die laat zien waar menselijke activiteit, en niet alleen het klimaat, de hoeveelheid water op de continenten veranderde. Op basis van meer dan twintig jaar zwaartekrachtmetingen vanuit de ruimte wijst het werk 40 regio’s aan waar opslagtrends samenvallen met irrigatie, het vullen van stuwmeren of veranderd landgebruik. Volgens het agentschap hingen deze factoren op alle niet-polaire continenten behalve Australië significant samen met de trends.
De gegevens komen van de missies GRACE, gelanceerd in 2002, en GRACE-FO uit 2018. Elke missie gebruikt twee satellieten die achter elkaar vliegen: boven een gebied met meer of minder massa verandert hun onderlinge afstand, en die verandering verraadt het gewicht van het water in rivieren, bodems en watervoerende lagen. De studie van Mary Michael O’Neill, Matthew Rodell en Bryant D. Loomis, op 14 september 2026 verschenen in PNAS, verwerkte de ruwe gegevens van april 2002 tot november 2025 in één oplossing. De techniek ruilt detail per maand in voor ruimtelijke resolutie: ongeveer 12.000 km² op gematigde breedten, tegenover meer dan 120.000 km² bij gangbare methoden.
Het sterkste resultaat voor Brazilië betreft het Braziliaans Hoogland, dat 24,3 ± 2,5 gigaton water per jaar verloor, de op een na grootste daling van de 40 regio’s. Een gigaton is een miljard ton, ongeveer een kubieke kilometer water. De auteurs koppelen het verlies aan neerslag onder het gemiddelde tijdens twee sterke El Niño’s, in 2015–2017 en 2019–2020, gecombineerd met irrigatie uit grondwater en een stijgend dampdruktekort van de lucht, dat de vraag naar water vergroot.
De kaart toont in het land ook toenames. In Maranhão groeide de opslag met 3,7 ± 0,8 gigaton per jaar, in een regio waar het bosoppervlak met 15% afnam. Het centrale Paraná-bekken en de Braziliaanse Zuid-Atlantische regio namen eveneens toe, met 2,4 en 1,0 gigaton per jaar. De voorgestelde verklaring is dat regenafhankelijke gewassen zoals peulvruchten en granen minder verdampen en ondieper water gebruiken dan de natuurlijke vegetatie, waardoor meer water naar de watervoerende lagen infiltreert; de auteurs benadrukken dat neerslag en luchtvochtigheid ook meespelen.
Buiten Brazilië was het grootste verlies in het noorden van India, met 32,4 ± 4,0 gigaton per jaar, verbonden met het oppompen van grondwater; de terugtrekking van Himalaya-gletsjers verklaart slechts 15% van de daling. De Central Valley in Californië, de High Plains in de Verenigde Staten en Chihuahua in Mexico vertonen hetzelfde patroon van landbouw met putirrigatie tijdens droogte. Samen verloren de 40 regio’s in de periode 3.122 gigaton en wonnen ze 2.432, en de regionale trends waren gemiddeld 33% groter dan met de traditionele methode geschat.
“In vier continentale regio’s vertoonde een antropogene variabele een sterkere relatie met de opslagtrends dan welke klimaatvariabele ook”, zei hydroloog Mary Michael O’Neill van het Goddard Space Flight Center, hoofdauteur van de studie, tegen NASA. Volgens het agentschap wil ze volgen hoe dammen, omleidingen en irrigatie het water stroomafwaarts beïnvloeden en meer detail in de tijd terugwinnen, om reacties op droogte of beleidswijzigingen te volgen.
De methode heeft duidelijke grenzen. Ze meet langetermijntrends, geen schommelingen van jaar tot jaar, en haar schaal van ongeveer 100 km vervangt het meten van putten en watervoerende lagen in het veld niet. De toewijzing aan menselijke activiteiten is statistisch en combineert de kaarten met gepubliceerde studies; de auteurs wijzen er zelf op dat neerslag en luchtvochtigheid met deze effecten kunnen overlappen. De volgende missie, GRACE Continuity, staat gepland voor lancering in 2028 en moet de reeks verlengen.